Organik pamukla çalışan bir üreticinin önünde iki belge yolu vardır. OCS sertifikası (Organic Content Standard), Textile Exchange’in standardıdır; ürün içindeki organik elyafın miktarını ve zincir boyunca izlenmesini doğrular. Sertifika için %5 organik içerik yeterlidir. GOTS sertifikası (Global Organic Textile Standard) ise daha geniştir. Organik içeriğin yanında boyama, terbiye ve diğer işlemlerde kullanılan kimyasalları, atık suyu ve çalışma koşullarını da denetler. Ürünün en az %70 organik elyaf içermesini şart koşar.
Hangi yolun size uyduğunu ürün karışımınıza, müşterinizin talebine ve tesisinizin bugünkü durumuna bakarak birlikte seçiyoruz. Seçimden sonra iki işi yürütüyoruz:
- Organik akışın ayrı tutulması: Malzeme kabulden sevkiyata kadar diğer akışlardan ayrılır.
- GOTS’a özgü hazırlık: Kimyasal girdilerin onay durumu ve atık su tesisinin kayıtları gibi kalemler hazır hâle getirilir.
Eşikler ve etiketler
| Etiket | Organik elyaf oranı | Neyi doğrular? |
|---|---|---|
| OCS 100 | En az %95 | İçerik ve zincir gözetimi |
| OCS Blended | %5 ve üzeri | İçerik ve zincir gözetimi |
| GOTS “organic” | En az %95 | İçerik, kimyasallar, atık su, sosyal şartlar |
| GOTS “made with X% organic materials” | En az %70 | İçerik, kimyasallar, atık su, sosyal şartlar |
Konu başlıkları
- OCS mi, GOTS mi?
- Organik elyafın kaynağı
- GOTS’un işleme şartları
- GOTS 8.0 ile gelenler
- Materials Matter ve OCS
- Tesis türüne göre destek
- Organik sertifikalar hakkında sorular
OCS sertifikası mı, GOTS mu: hangisi kimin için?
Seçimi belirleyen ilk etken ürünün içeriğidir. Organik pamuk oranı %70’e ulaşmayan bir karışım GOTS’a giremez; bu durumda tek seçenek OCS’dir. Örneğin %30 organik pamuk ve %70 polyester içeren bir örme kumaş bu gruba girer.
İkinci etken alıcıdır. Bebek giyimi, ev tekstili ve doğal ürün odaklı markalar çoğunlukla GOTS ister, çünkü kimyasal ve sosyal kriterleri de tüketiciye anlatmak isterler. İçerik beyanının yeterli olduğu daha geniş koleksiyonlarda OCS daha sık görülür.
Üçüncü etken tesisin kendisidir. GOTS, boyahane ve terbiye tesisleri için ciddi bir hazırlık demektir: onaylı kimyasal girdiler, işleyen bir atık su arıtma düzeni ve sosyal kriterler. Bir iplik fabrikası ya da konfeksiyoncu için bu yük daha hafiftir. Yine de alt yüklenicilerin, yani boyahane ve baskıcının da GOTS kapsamında olması gerekir.
Organik elyafın kaynağı nasıl kanıtlanır?
Zincirin başında tarla vardır. Pamuğun organik sayılabilmesi için, IFOAM Standartlar Ailesi’nde tanınan bir organik tarım standardına göre sertifikalı bir üreticiden gelmesi gerekir. Organik tarıma geçiş sürecindeki arazilerden gelen pamuk ayrıca işaretlenir; OCS’de bunun için “geçiş dönemindeki” (in-conversion) beyan ve buna ait TC şablonu kullanılır.
Tarladan sonra çırçır, iplik, örgü veya dokuma, terbiye ve konfeksiyon gelir. Bu aşamaların her birinde kapsam sertifikası ve sevkiyat başına TC gerekir. Bu belge zincirinin nasıl yönetildiğini işlem sertifikası ve kütle denkliği sayfamızda ayrıntılı anlattık.
Türkiye, dünyada organik pamuk üretiminin önde gelen ülkelerinden biri. Bu, Ege ve Güneydoğu’daki üreticilerle çalışan iplik fabrikalarına kısa ve izlenebilir bir zincir kurma imkânı veriyor. Kısa zincir, TC takibini de kolaylaştırıyor.
Organik iplik ya da kumaş Türkiye’den Mısır’daki bir konfeksiyon sahasına gidiyorsa zincir iki ülkeye yayılır ve Mısır’daki sahanın da kendi kapsam sertifikası gerekir. Bu geçişte dikkat edilecek noktaları Mısır sayfamızda anlattık.
GOTS’un işleme şartları nelerdir?
GOTS’u OCS’den ayıran asıl yük, işleme aşamasındadır. Boya ve terbiye işletmeleri için başlıca şartlar şunlardır:
- Kimyasal girdiler: Boyalar ve yardımcı kimyasallar GOTS’un kriterlerine göre değerlendirilip onaylanmış olmalı. Yasaklı madde listeleri ve kalıntı sınır değerleri standartta ve uygulama kılavuzunda tanımlıdır.
- Atık su: Islak işlem yapan tesislerin işleyen bir arıtma düzeni olmalı; çıkış suyu parametreleri izlenmeli.
- Enerji ve su verisi: Tüketimin üretilen tekstil miktarına göre kaydedilmesi beklenir. GOTS bunun için sertifikalı firmalara ücretsiz bir izleme aracı sunuyor.
- Aksesuarlar: Düğme, fermuar ve baskı gibi unsurlarda da kısıtlamalar vardır.
- Sosyal kriterler: ILO temel sözleşmelerine dayanan çalışma koşulları şartları, işlemenin her aşamasında uygulanır.
Hazırlıkta en çok zaman alan kalem genellikle kimyasal envanterdir. Depodaki her ürünün güncel güvenlik bilgi formunun ve GOTS onay durumunun tek tek eşleştirilmesi gerekir.
GOTS 8.0 neleri değiştiriyor?
GOTS’u yöneten kâr amacı gütmeyen Global Standard gGmbH, standardın 8.0 sürümünü 1 Mart 2026’da yayımladı. 1 Mart 2027’den itibaren bütün denetimler bu sürüme göre yapılacak; erken geçiş serbest. Öne çıkan değişiklikler şunlar:
- OECD rehberlerine dayalı durum tespiti (due diligence) süreçleri zorunlu hâle geliyor.
- Hava emisyonları ve atık yönetimi şartları sıkılaşıyor; tekstil atığının ele alınması daha açık kurallara bağlanıyor.
- Ürün güvenliği kriterleri güçleniyor.
- Onarım ve ikinci el satış gibi döngüsel iş modellerinde ürün GOTS sertifikasyonu içinde kalabiliyor.
- Ambalaj malzemeleri için ayrıntılı kurallar geliyor.
- Uygulama kılavuzunda insan hakları ve iç denetim rehberliği genişliyor.
Bir sonraki yenileme denetiminiz Mart 2027’den sonraya denk geliyorsa, durum tespiti sürecini ve iç denetim düzenini şimdiden kurmak en makul yol. OECD’ye dayalı bu süreci nasıl kurduğumuzu kurumsal sosyal sorumluluk danışmanlığı sayfamızda anlattık.
Materials Matter Standard OCS’yi etkiliyor mu?
Doğrudan etkilemiyor. Textile Exchange, geri dönüştürülmüş ve hayvansal liflere ait beş standardını Materials Matter Standard’da birleştiriyor. OCS ise bu çatının altına girmiyor ve kendi çerçevesinde paralel olarak devam ediyor. Zincir gözetimi kuralları ve TC düzeni de aynen sürüyor.
Organik ile geri dönüştürülmüş elyafı birlikte kullanan firmalar için bu ayrım önemli. Aynı tesiste OCS’li pamuk için mevcut düzen sürerken, geri dönüştürülmüş polyester tarafında geçiş takvimi işliyor. Bu takvimi GRS ve RCS sayfamızda tarihleriyle verdik.
Tesis türüne göre desteğimiz
İplik fabrikası
Organik ve konvansiyonel elyafın harmandan itibaren nasıl ayrılacağı burada kurulur. Ayrımın hat temizliği, bobin etiketlemesi ve parti numaralandırması üzerinden yürüyeceği düzeni hazırlıyor, çırçırdan gelen TC’lerin kabul kontrolünü kuruyoruz.
Boyahane ve terbiye
GOTS hazırlığının ağırlık merkezi burası. Kimyasal envanteri çıkarıyor, onaysız girdileri ayıklıyoruz. Atık su ve tüketim kayıtlarını düzene sokuyor, sosyal kriterler için boşluk analizi yapıyoruz.
Konfeksiyon
Kesimden pakete kadar organik partilerin ayrı izlenmesini sağlıyoruz. Etiket ve aksesuar kurallarını kontrol ediyoruz. Dış işlem yapan baskıcı ya da nakışçının kapsamda olduğunu doğruluyoruz.
Tüccar ve ihracatçı
Mülkiyetini aldığınız sertifikalı mal için sizin de kapsam sertifikanız olmalı. Satın alma ve satış kayıtlarınızın TC zinciriyle eşleşmesini kuruyoruz.
Organik beyanda neden hiç esneklik tanımıyoruz?
Organik pamuk, sahte beyan riskinin en yüksek olduğu elyaflardan biri. 2020’de Hindistan’da on binlerce tonluk organik pamuğun sahte işlem sertifikalarıyla piyasaya girdiği ortaya çıktı. GOTS ilgili sertifikaları geri çekti, sektöre olan güven sarsıldı. O günden beri belgelendirme kuruluşları girdi TC’lerini ve miktarları çok daha sıkı sorguluyor.
Bu yüzden kaynağı doğrulanmamış elyafı organik partiye katmıyoruz. Geçiş dönemindeki pamuğu da tam organik diye göstermiyoruz.
OCS ve GOTS sertifikaları hakkında sorular
OCS sertifikası nasıl alınır?
Önce kapsam belirlenir: hangi ürünler ve hangi tesisler. Ardından Textile Exchange lisansı olan bir belgelendirme kuruluşuna başvurulur. Organik girdinin kabulü, ayrı tutulması, etiketlenmesi ve girdi-çıktı dengesi için yazılı bir düzen kurulup uygulanır. Kuruluşun denetiminden sonra kapsam sertifikası düzenlenir. Her sertifikalı satış için de TC alınır.
OCS’li bir ürünü GOTS’lu olarak satabilir miyiz?
Satamazsınız. İki standart farklı şeyleri doğrular. OCS yalnızca içeriğe bakar; GOTS ise kimyasal, çevre ve sosyal kriterleri de içerir. GOTS beyanı için ürünün işlendiği her aşamanın GOTS kapsamında olması gerekir.
Geçiş dönemindeki pamuk organik sayılır mı?
Tam organik sayılmaz, ayrı bir beyanla izlenir. OCS’de “in-conversion” beyanı ve ona ait TC şablonu kullanılır. Ürün etiketinde ve ticari belgelerde bu ayrımın korunması gerekir.
GOTS 8.0’a ne zaman geçmeliyiz?
En geç 1 Mart 2027’den sonraki ilk denetiminizde; o günden itibaren eski sürüme göre denetim yapılmıyor. Sürüm daha önce de uygulanabildiği için, yenileme tarihiniz Mart 2027’ye yakınsa hazırlığı bugünden başlatmak işinizi rahatlatır.
Hem OCS hem GOTS sertifikası almak mantıklı mı?
Ürün yelpazeniz iki gruba ayrılıyorsa evet. Organik oranı yüksek ürünlerde GOTS, düşük oranlı karışımlarda OCS kullanılabilir. Her iki standart için ayrı kapsam ve ayrı TC yönetimi gerekeceğini baştan hesaba katmak gerekir.
Organik pamukla yeni bir ürün grubu açıyorsanız ya da müşteriniz GOTS’a geçmenizi istiyorsa, iletişim formundan tesis türünüzü ve kullandığınız organik oranlarını yazın. Hangi standardın size uygun olduğunu ve hazırlığın nereden başlayacağını ilk görüşmede netleştirelim.
Sayfadaki bilgiler Ekim 2026 tarihli kaynaklara dayanır.