Sedex Denetimi (SMETA): Hazırlıktan Bulgu Kapatmaya Süreç Yönetimi

Sedex denetimi, alıcı markaların tedarikçi fabrikalardan istediği ve SMETA (Sedex Üyeleri Etik Ticaret Denetimi) metodolojisiyle yapılan sosyal denetimdir. Denetim çalışma koşullarına ve iş sağlığı ile güvenliğine bakar; kapsam genişletildiğinde çevreyi ve iş etiğini de içine alır. Rapor Sedex platformuna yüklenir ve fabrika onu hangi müşterilerin göreceğini kendisi seçer.

Sedex denetimi sürecinizi başından sonuna kadar biz yönetiyoruz. Üyelik ve öz değerlendirme anketi, ön denetim, denetim şirketiyle koordinasyon, denetim günü sahada destek ve rapordaki bulguların kapatılması bu sürecin parçaları. Ekibimiz endüstri mühendislerinden oluşuyor. Fazla mesaiyi, puantajı, vardiya düzenini ve üretim planını aynı tablonun satırları olarak okuyoruz. Bu sayede bulguları dosyada kapatmakla yetinmiyor, ortaya çıktıkları yerde kurutuyoruz.

Bu sayfada

• Sedex denetimi için neler yapıyoruz?
• Sedex ile SMETA aynı şey mi?
• “Sedex sertifikası” diye bir belge var mı?
• 2-pillar ve 4-pillar farkı
• SMETA 7.0 ile gelen değişiklikler
• Bulgu türleri ve kritiklik
• Denetim süreci adım adım
• Denetimde istenen belgeler
• Süre ve maliyet
• Türk mevzuatı ile SMETA’nın ayrıştığı yerler
• Fazla mesai bulgusu ve üretim planı
• Sık sorulanlar

Sedex denetimi için neler yapıyoruz?

Hizmetimiz denetimden önceki hazırlığı, denetim gününü ve sonrasında bulguların kapatılmasını tek bir sorumlulukta toplar. Firmanın yükü, bize ulaşıp sahayı açmakla sınırlı kalır.

Denetimden önce

• Ön denetim (gap analizi): Sahayı SMETA 7.0’ın işyeri gereklilikleri ve Türk mevzuatıyla birlikte tarıyoruz. Her eksiği risk sırasına koyuyor, her birine bir sorumlu ve bir tarih atıyoruz.
• Sedex kaydı ve SAQ: Her üretim sahasını ayrı tanımlıyoruz. Öz değerlendirme anketini, her soruyu karşılayan belgeyi gösteren bir dizinle birlikte dolduruyoruz.
• Üç kaynaklı kayıt mutabakatı: Turnike giriş-çıkışlarını, puantajı ve bordroyu satır satır karşılaştırıyoruz. Denetçinin yapacağı örneklemeyi ondan önce biz yapıyoruz.
• Yönetim sistemlerinin kurulması: Politika, sorumlu ataması, eğitim ve izleme döngüsünü, SMETA 7.0’ın yönetim sistemleri değerlendirmesinde “güçlü” seviyeyi hedefleyecek biçimde kuruyoruz.
• Fason ve taşeron haritası: Üretimin dışarı çıktığı her noktayı kayıt altına alıyoruz. Raporda görünmeyen bir alt yüklenici, sonradan en ağır bulgulardan birine dönüşebilir.
• Çalışan iletişimi ve şikâyet kanalı: Çalışanların bordrosunu, izin haklarını ve şikâyet yolunu gerçekten bilmesini sağlıyoruz. Görüşmede denetçiye güven veren, sahada gerçekten işleyen bir düzendir.

Denetim sırasında

SMETA raporunu, Sedex’in onayladığı bağımsız bir denetim şirketi (Affiliate Audit Company, AAC) düzenler. Biz şu işleri üstleniyoruz:

• Uygun denetim şirketinin seçilmesi ve tekliflerin karşılaştırılması
• Denetim penceresinin planlanması
• Saha lojistiği
• Açılış ve kapanış toplantılarında yönetimin yanında bulunmak
• İstenen kayıtların zamanında sunulmasını sağlamak

Çalışan görüşmelerine katılmıyoruz. Bu görüşmelerin yönetimden de danışmandan da bağımsız yapılması, raporun güvenilirliğinin temelidir. Görüşmelere meşru hazırlığın nasıl yapılacağını çalışan görüşmeleri rehberimizde anlattık.

Denetimden sonra

CAPR’daki her bulgu için kök nedeni, kalıcı önlemi ve kanıt paketini hazırlıyor, Sedex üzerinden kapatma sürecini yürütüyoruz. Takip denetimi gerekiyorsa sahayı ona hazırlıyoruz. Ayrıntılar düzeltici faaliyet planı (CAP) yönetimi sayfamızda.

Bir sonraki denetime kadar iç denetim takvimini de sürdürebiliyoruz. Fabrika birden fazla alıcıyla çalışıyorsa aynı kayıt altyapısı diğer denetimlerde de işe yarar. Örneğin Inditex denetimine hazırlık yapılan bir saha, SMETA’nın belge ihtiyacının büyük kısmını zaten karşılar.

Sedex ile SMETA aynı şey mi?

Hayır. Sedex, tedarik zincirindeki etik ve sosyal verilerin paylaşıldığı bir üyelik kuruluşu ve çevrim içi platformdur; kendi açıklamasına göre 75.000’i aşkın üyesi vardır. SMETA ise bu platformda paylaşılan denetimin metodolojisidir: denetçinin neye, nasıl ve hangi sırayla bakacağını belirleyen protokol.

Bir benzetmeyle anlatmak gerekirse Sedex arşiv, SMETA ise o arşive giren raporların yazım kuralıdır. Müşteriniz “Sedex denetimi istiyoruz” dediğinde kastettiği çoğunlukla şudur: SMETA formatında yapılmış ve Sedex’te kendisiyle paylaşılmış güncel bir rapor.

Tedarikçi üyeliği üç şey sağlar:

• Platforma erişim
• Öz Değerlendirme Anketi (Self-Assessment Questionnaire, SAQ)
• Raporların birden fazla müşteriyle aynı anda paylaşılabilmesi

Sonuncusu pratikte en çok işe yarayanıdır: tek bir denetim, aynı sahadan mal alan birkaç alıcının talebini karşılayabilir.

Üyelik türleri, firmanın zincirdeki yerine göre ayrılır. Alıcı (eski adıyla A) üyeler, tedarikçilerini izleyen perakendeci ve markalardır. Tedarikçi (B) üyeler, verisini müşterileriyle paylaşan üreticilerdir. Alıcı/tedarikçi (AB) üyeler ise hem kendi tedarikçilerini izleyen hem de kendi verisini müşterisine açan firmalardır. Türkiye’deki fabrikaların büyük çoğunluğu tedarikçi üyeliğiyle başlar.

Sedex denetimini kimler ister?

Talep çoğunlukla İngiliz ve kıta Avrupası perakendecilerinden, gıda, kozmetik, ev tekstili ve hazır giyim markalarından gelir. Konfeksiyon ve ev tekstilinde, gıda ve içecekte, ambalaj, kimya, ahşap ve mobilya üretiminde yaygın olarak istenir. Lojistik, temizlik ve işgücü sağlayıcısı gibi hizmet şirketleri için Sedex’in ayrı bir hizmet sağlayıcı anketi de bulunuyor.

Üretimin bir kısmını Mısır’a taşıyan gruplarda oradaki fabrika Sedex’e ayrı bir saha olarak kaydedilir ve kendi SMETA denetiminden geçer. Mısır sahasına özgü hazırlığı Mısır’daki fabrikalar için sosyal uygunluk sayfasında bulabilirsiniz.

“Sedex sertifikası” diye bir belge var mı?

Denetimden geçtiğinizi gösteren bir Sedex sertifikası yoktur. Sedex kendisini belgelendirme kuruluşu olarak tanımlamaz ve SMETA’da geçti/kaldı modeli uygulamaz. Denetim, bulguları sınıflandırılmış bir rapor ile bu bulguların nasıl kapatılacağını gösteren CAPR’ı üretir. Müşteri raporu okur ve kendi satın alma politikasına göre karar verir.

Kafa karışıklığının bir kaynağı da Sedex’in kendisi. Kurum, ücretli Supplier Plus paketinde bir üyelik belgesi düzenliyor. Belgede şunlar yazar:

• Firmanın aktif üye olduğu
• Kaç sahasının SAQ’ı doldurduğu
• Son SMETA denetiminin tarihi

Bu belge üyeliği kanıtlar, bulguların temiz olduğunu göstermez. Alıcınız “sertifikanızı gönderin” diyorsa, büyük ihtimalle Sedex’te raporu kendisiyle paylaşmanızı bekliyordur.

SMETA 2-pillar ve 4-pillar: kapsam farkı

“Pillar” denetimin kaç ana sütunu kapsadığını anlatır. 4-pillar formatı, büyük tüketim ürünleri üreticilerinin oluşturduğu AIM-Progress girişiminin çevre ve iş etiğini öne çıkarma talebiyle geliştirildi. Hangisinin yapılacağına genellikle müşteri karar verir. Örneğin McDonald’s, 2025 başından itibaren bütün tedarikçilerinden 4-pillar denetim istiyor.

Müşteri talep etmeden 4-pillar’a geçmek bazı durumlarda ileriye dönük bir yatırımdır. Bunun şartı, çevre ve iş etiği kayıtlarınızın denetime çıkacak olgunlukta olmasıdır. Aksi hâlde rapora gereksiz bulgu taşımış olursunuz.

SMETA 7.0 ile neler değişti?

Sedex, metodolojinin 7.0 sürümünü 10 Eylül 2024’te yayımladı. Bu tarihten sonra planlanan denetimler yeni sürüme göre yapılıyor ve 2025 başından beri tek geçerli sürüm 7.0. Fabrikanın hazırlığını doğrudan etkileyen beş değişiklik var.

1. Yönetim Sistemleri Değerlendirmesi (Management Systems Assessment, MSA)

Eski yaklaşım çoğunlukla denetim gününün fotoğrafını çekiyordu. MSA ise sistemin sorunu kendi başına önleyip önleyemediğine bakıyor. Bu değerlendirme eski “gözlem” (observation) kategorisinin yerini aldı ve dört alanı inceliyor:

• Yazılı politika ve prosedürler
• Yetkisi ve kaynağı olan bir sorumlunun atanması
• Çalışanlara iletişim ve eğitim
• İzleme ve kayıt tutma

Her alan dört olgunluk seviyesinden biriyle değerlendirilir:

• Ele alınmamış
• Temel iyileştirme gerekli
• Bazı iyileştirmeler önerilir
• Güçlü yönetim sistemi

Uygulamada denetçi artık bir sorunun kimin sorumluluğunda olduğunu, nasıl fark edildiğini ve tekrar etmemesi için ne yapıldığını da soruyor.

2. İş birliği gerektiren bulgu (Collaborative Action Required, CAR)

Bazı sorunları tek bir fabrika kendi başına çözemez. CAR bu tür bulgular için açılan yeni kategori ve dört alanla sınırlı:

• Geçim ücreti (living wage)
• Sorumlu işe alım
• Çocuk işçiliği
• Ayrımcılık

Klasik bulgulardan farkı, sabit bir kapatma tarihinin olmaması. Çözüm alıcıyı, işgücü sağlayıcılarını ya da yerel kurumları da masaya çağırır; bulgunun durumu “açık”tan “devam ediyor”a çekilerek izlenir.

3. Maddelere bölünmüş işyeri gereklilikleri

ETI Temel Kodu’nun her maddesi, ayrı ayrı değerlendirilen işyeri gerekliliklerine (workplace requirements) ayrıldı. Bulgular da bu gerekliliklere bağlı, önceden tanımlanmış başlıklarla (issue titles) kaydediliyor. Ön denetimi bu yapıya göre kurmak, raporun nasıl okunacağını önceden görmeyi sağlar.

4. Cinsiyete göre ayrıştırılmış veri

Çalışan sayıları, ücretler ve pozisyonlar cinsiyet kırılımıyla raporlanıyor. İnsan kaynakları kayıtlarınız bu kırılımı hazır vermiyorsa, denetimden önce düzenlenmesi gerekir.

5. Habersiz denetime doğru kayma

Üç denetim türü korunuyor:

• Önceden haberli (announced): Tarih baştan bellidir.
• Yarı haberli (semi-announced): Denetçi, en az üç haftalık bir pencerenin herhangi bir gününde gelir.
• Habersiz (unannounced): Önceden bildirim yapılmaz.

Sedex, lojistik bir zorunluluk yoksa yarı haberli ya da habersiz denetimi öneriyor ve planlama ekranında varsayılan seçeneği yarı haberli yaptı. Hazırlığın “denetim haftasına” sıkıştırılamayacağı anlamına gelen bir değişiklik bu.

SMETA raporunda hangi bulgu türleri yer alır?

SMETA 7.0’da dört bulgu türü var. İlk ikisi arasındaki ayrım, Türkiye’deki fabrikalar için özellikle önemli.

Kritikliği kim belirler?

Bulgunun ne kadar ağır sayılacağına denetçi karar vermez. Her bulgu başlığının kritikliği Sedex tarafından önceden sabitlenmiştir. Denetçi bu derecelendirmeyi saha sırasında görmez; bu yüzden kapanış toplantısında yönetime söyleyemez. Fabrika bulguları kapanışta öğrenir, ağırlıklarını ise raporda görür.

Alıcılar bu dereceleri kendi sistemlerinde puana çevirir. Unilever örneğinde puanlar aşağıdaki gibi:

• Küçük (minor): 10 puan
• Büyük (major): 30 puan
• Kritik (critical): 100 puan
• İş açısından kritik (business critical): 1.000 puan

Bu tablodan çıkan sonuç açık: tek bir ağır bulgu, onlarca küçük eksikten daha belirleyicidir. Ön denetimde öncelik sırasını bu mantıkla kuruyoruz.

Denetim süreci adım adım

1. Kayıt: Firma Sedex’e tedarikçi olarak kaydolur. Her üretim sahası ayrı tanımlanır.
2. SAQ: Her saha için temel öz değerlendirme anketi (Core SAQ) doldurulur. Alıcı isterse çevreye ayrılmış Environment SAQ da eklenir. Anket platformdan Excel olarak indirilip birimlere dağıtılabilir; bu, verinin İK, muhasebe ve İSG’den tek seferde toplanmasını kolaylaştırır. Denetçi saha gününden önce bu yanıtları okur. Anketle saha arasındaki çelişki başlı başına soru işareti doğurur.
3. Müşteri bağlantısı: Raporu görecek alıcı platformda sahaya bağlanır.
4. Denetim şirketi ve teklif: Bir AAC’den teklif alınır. Fiyatı çalışan sayısı, pillar türü ve konum belirler. Bu şirketler ve denetçileri, sosyal uygunluk denetçilerinin meslek kuruluşu APSCA’ya (Association of Professional Social Compliance Auditors) kayıtlıdır.
5. Denetim penceresi: Duyuru türüne göre tarih ya da tarih aralığı netleşir.
6. Saha günü: Açılış toplantısı yapılır, ardından saha turu gelir. Kayıtlardan örnek seçilerek inceleme yapılır. Çalışanlarla yönetim olmadan bireysel ve grup görüşmeleri yapılır. Denetçi her tespiti belge, görüşme ve gözlem olmak üzere üç kaynaktan doğrular; bu yönteme çapraz doğrulama (triangulation) denir. Gün kapanış toplantısıyla biter ve CAPR imzalanır.
7. Raporun yüklenmesi: Denetim şirketi raporu Sedex’e yükler. Rapor ilk aşamada yalnızca saha ve denetim şirketi tarafından görülür. Alıcının erişebilmesi için fabrikanın raporu platformda yayımlayıp ilgili müşteriye izin vermesi gerekir.
8. Bulguların kapatılması: Her uygunsuzluk için kanıt sunulur. Doğrulama, bulgunun niteliğine göre masa başı inceleme ya da takip denetimiyle yapılır.

Pek az kişinin bildiği bir ayrıntı: Yalnızca müşterinin kendi davranış kurallarına (code of conduct) aykırı olan bulgular Sedex’e yüklenmez; doğrudan o müşteriye iletilir.

Sedex denetiminde hangi belgeler istenir?

Denetçi beyana değil kayda bakar. Saha gününden önce, çalışma saatleri, ücretler ve sözleşmelere ait en az son 12 ayın kayıtlarının eksiksiz ve erişilebilir olması beklenir. Aşağıdaki liste Türkiye’deki bir üretim sahası için temel çerçevedir. Müşteri kodu ve 4-pillar kapsamı listeyi genişletir.

İstihdam ve yaş

• Kimlik fotokopileri ve yaşı kanıtlayan kayıtlar
• Yazılı iş sözleşmeleri
• SGK işe giriş bildirgeleri
• Ajans ve taşeron çalışan listeleri
• Yabancı çalışanların çalışma izinleri
• 18 yaşından küçük çalışanların hekim raporları ve kendilerine verilen işlerin listesi

Çalışma süresi ve ücret

• Turnike ya da giriş-çıkış kayıtları
• Puantaj çizelgeleri
• Bordrolar ve banka ödeme dekontları
• Fazla çalışma onay belgeleri
• Yıllık izin kayıtları
• Kesinti ve avans hesapları

İş sağlığı ve güvenliği

• Risk değerlendirmesi ve acil durum planı
• Tatbikat tutanakları
• Elli ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde İSG kurulu tutanakları
• Kaldırma araçları, basınçlı kaplar, elektrik tesisatı ve yangın söndürme ekipmanının periyodik kontrol raporları
• İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri
• İSG eğitim kayıtları
• Kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları

Yönetim sistemi

• Çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, ayrımcılık ve taciz, şikâyet ile rüşvetle mücadele politikaları
• Sorumlu atama yazıları
• İç denetim kayıtları
• Şikâyet defteri ya da sistem kayıtları
• Çalışan temsilcisi seçim tutanağı

4-pillar ekleri

• Çevre izinleri ve atık beyanları
• Enerji ve su tüketim kayıtları
• İş etiği politikası, hediye ve ağırlama kayıtları

Belgelerin tek tek var olması yetmez; birbiriyle tutarlı olmaları gerekir. Puantajdaki saat bordroya, bordrodaki tutar banka dekontuna, dekonttaki isim SGK bildirgesine uymalıdır. Denetimde sorunu çoğu zaman bu zincirdeki tek bir kopukluk çıkarır.

Sedex denetiminin süresini ve maliyetini ne belirler?

Toplam maliyet üç kalemden oluşur. Üçünü ayrı ayrı düşünmek bütçeyi daha gerçekçi kılar.

1. Sedex üyeliği

Ücret saha başına aylık olarak alınır. Ekim 2026’daki fiyat listesine göre:

• Standart tedarikçi üyeliği: 17,50 £
• Supplier Plus: 30 £

Güncel tutarı başvurmadan önce sedex.com üzerinden kontrol edin.

2. Denetim ücreti

Ücreti denetim şirketi belirler. Hesabın temelinde “denetçi günü” vardır: sahaya gelen denetçi sayısı ile gün sayısının çarpımı. Bu sayıyı yükselten etkenler şunlar:

• Çalışan sayısı (geçici, taşeron ve ajans çalışanları dahil)
• 4-pillar kapsamı
• Birden fazla bina ya da vardiya

Yol ve konaklama giderleri çoğu teklifte ayrıca yazılır.

3. Görünmeyen maliyet

Bütçelerde en sık unutulan kalem budur. Kapatılamayan ağır bir bulgu, ikinci bir takip denetimi ücreti doğurur. Daha pahalısı ise bulgu açık kaldığı sürece alıcının yeni sipariş vermekte tereddüt etmesidir. Hazırlığa ayrılan bütçe, bu üçüncü kaleme karşı alınmış bir sigorta işlevi görür.

Türk mevzuatı ile SMETA’nın ayrıştığı yerler

SMETA, yerel kanunla ETI Temel Kodu’nu birlikte uygular ve hangisi çalışanı daha iyi koruyorsa onu esas alır. Türkiye’de üretim yapan bir fabrika için bu kural, iki sınırı aynı anda gözetmek demektir. Aşağıdaki tablo, sahada en çok karışıklık yaratan başlıkları yan yana koyuyor.

Fazla mesai bulgusu neden üretim planında çözülür?

Türkiye’deki sosyal denetimlerde çift puantajın arkasında neredeyse her zaman aynı şey yatar: kapasitesi hesaplanmadan kabul edilmiş bir sipariş. Kayıt “düzeltilir”, ama mesaiyi doğuran plan olduğu gibi kalır. Basit bir hesap durumu gösteriyor.

Bir başka sınır da yıllık 270 saat. Haftada 15 saat mesai yapan bir çalışan bu hakkı yaklaşık 18 haftada tüketir. Yılın geri kalanında yasal mesai imkânı kalmaz. Bu yüzden sezon planı yapılırken mesai, malzeme ve makine gibi sınırlı bir kaynak olarak hesaba girmelidir.

Hazırlık çalışmamızda bu hesabı ürün bazında kuruyoruz:

• Standart dakikaların doğrulanması
• Hat dengeleme
• Sipariş kabulünde kapasite kontrolü
• Fason planının kayıt altına alınması

Mesai bulgusu ancak bu dört adım birlikte işlediğinde kalıcı olarak kapanır. Farklı marka kodlarındaki haftalık tavanları fazla mesai sınırları rehberimizde karşılaştırdık.

Hangi talepleri geri çeviriyoruz?

Bazı istekler sektörde “hazırlık” adı altında dolaşıyor. Biz bunları kabul etmiyoruz:

• Denetçiye gösterilmek üzere ikinci bir puantaj ya da bordro düzenlemek
• Çalışanlara görüşmede söyleyecekleri cevapları ezberletmek
• Geçmiş tarihli eğitim ya da tatbikat tutanağı üretmek
• Denetim günü kayıt dışı ya da yaşı tutmayan çalışanları sahadan uzaklaştırmak

Bu talepleri geri çevirmemizin iki sebebi var. Birincisi, çapraz doğrulama tam da bu izleri yakalamak için vardır; belge ile görüşme arasındaki tek bir çelişki bütün kayıt düzenini şüpheli hâle getirir. İkincisi, ortaya çıktıklarında zarar raporla sınırlı kalmaz, alıcının tedarikçiye duyduğu güvene uzanır. Avrupa Birliği’nin zorla çalıştırmayla üretilmiş ürünleri yasaklayan tüzüğü 14 Aralık 2027’de uygulanmaya başlıyor. Gerçeği yansıtmayan bir kayıt düzeni, yakında ticari riskin de ötesine geçecek. Tüzüğün hangi işaretlere baktığını zorla çalıştırma göstergeleri yazımızda topladık.

Sedex denetimi hakkında sık sorulanlar

Sedex denetimi yasal bir zorunluluk mu?

Hayır, ticari bir şarttır. Türkiye’de ya da Avrupa’da tedarikçiye SMETA yaptırmayı emreden bir kanun yok. Talep, Sedex üyesi alıcının tedarikçi politikasından gelir. Ancak alıcıların bağlı olduğu Avrupa mevzuatı sıkılaştıkça, rapor sunamayan tedarikçinin sipariş listesinde kalması zorlaşıyor.

Sedex üyesi olmadan SMETA denetimi yaptırılabilir mi?

Bazı denetim şirketleri üye olmayan sahaları da denetliyor. Ancak elinize sadece bir PDF dosyası geçer. Raporu alıcıyla platformda paylaşamaz, bulguların ne kadar ciddi sayıldığını göremez ve kapatma adımlarını sistem üzerinden izleyemezsiniz. Alıcıların çoğu raporu Sedex üzerinden görmek istediği için üyelik pratikte gerekli hâle geliyor.

SMETA raporu ne kadar süre geçerli?

En fazla 24 ay. Sedex, 24 aydan eski bir SMETA denetimini sahanın bugünkü koşullarının güvenilir bir değerlendirmesi olarak kabul etmediğini açıkladı ve platformunu 2025’te buna göre güncelledi. Bu üst sınırdır; alıcı daha sık denetim isteyebilir. Uygulamada pek çok marka yıllık denetim bekliyor. Kendi alıcınızın kuralını tedarikçi kılavuzundan kontrol etmeniz gerekir.

Kapanış toplantısında bulguların ciddiyeti söylenir mi?

Bulgular söylenir, ciddiyetleri söylenmez. Ağırlık derecesi denetçinin takdirine bırakılmamıştır; sistemde sabittir ve saha ekibine gösterilmez. Derecelendirme, rapor platforma yüklendiğinde ortaya çıkar.

Denetimin tarihini önceden bilebilir miyiz?

Duyuru türüne bağlı. Önceden haberli denetimde tarih bellidir. Yarı haberli olanda bilinen tek şey, denetçinin gelebileceği zaman aralığıdır. Habersiz denetimde ise önceden bilgi verilmez. Sedex’in tercihi son iki türden yana olduğu için hazırlık, takvimden bağımsız işleyen bir düzen gerektirir.

Müşterimizin kendi davranış kuralları da var; denetimde bunlara da bakılır mı?

Müşteri isterse bakılır. Kod dışı kalan, sadece o markanın kurallarını ilgilendiren tespitler platformdaki ortak rapora girmez; markaya ayrıca raporlanır. Hazırlık sırasında müşteri kodundaki ek maddeleri (örneğin daha düşük bir fazla mesai sınırı) ayrı bir kontrol listesine dönüştürüyoruz.

SMETA uzaktan, sanal olarak yapılabilir mi?

Klasik SMETA saha ziyaretine dayanır. Sedex’in ayrıca Sedex Virtual Assessment adlı uzaktan bir değerlendirme ürünü var ve bu hizmeti, iş için ayrıca onaylanmış denetim şirketleri sunabiliyor. Ancak uzaktan değerlendirmenin saha denetiminin yerine geçip geçmeyeceğine alıcı karar verir; önce müşterinizin politikasına bakmak gerekir.

SMETA ile amfori BSCI aynı denetim mi?

Farklı denetimler. İkisi ayrı kuruluşların sosyal denetim programlarıdır ve alıcılar üye oldukları sisteme göre birini ister. BSCI’ın işleyişini amfori BSCI denetimine hazırlık sayfamızda anlattık. Konu başlıklarının çoğu ortak olduğu için iyi kurulmuş bir kayıt sistemi iki denetimde de işe yarar. Ancak raporlar birbirinin yerine geçmez.

Hazırlık ne kadar sürer?

Süreyi ön denetimde çıkan eksiklerin niteliği belirler. Bir politika belgesinin eksikliği günler içinde giderilir. Fazla mesai sorunu ise üretim planının yeniden kurulmasını gerektirdiği için haftalar alır. Ön denetimin sonunda her eksiğe tarih konmuş bir takvim veriyoruz; denetim penceresini bu takvime göre konuşmak en sağlıklı yoldur.

Alıcınızdan SMETA talebi geldiyse, denetim şirketiyle tarih konuşmadan önce sahanızın bugünkü durumunu görmek işinizi kolaylaştırır. İletişim formuna çalışan sayınızı, saha adedinizi ve müşterinizin istediği pillar türünü yazmanız, ilk görüşmede size özel bir hazırlık planı çıkarmamız için yeterli.

Bu sayfanın içeriği en son 13 Ekim 2026’da gözden geçirildi.

Kaynaklar

• Sedex – Tedarikçi üyeliği ve fiyatlandırma
• Sedex – SMETA rehberi güncellemeleri (denetim türleri)
• Ethical Trading Initiative – ETI Base Code
• 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• ILO Türkiye Ofisi ve İHKİB – Sosyal Uygunluk kitapçık serisi